سنگ نگاره های مشگین شهر اردبیل

سنگ نگاره های مشگین شهر اردبیل

جهت دیدار از سنگ نگاره های محوطه های متعدد مشگین شهر . در تاریخ 26/3/1388 وارد آن شهر شدیم ، ضمن هماهنگی با رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مشگین شهر، قرار شد فردا صبح از محوطه های مکشوفه آن دیار باز دید داشته باشیم. ساعت 10 صبح 27/3/ 88.به اتفاق دوتن از کارشناسان میراث فرهنگی ،گردشگری و صنایع دستی راهی محوطه‌های مورد نظر شدیم که شرح آنها در زیر آورده شده است.

 

گروه پژوهشی سنگ نگاره های مشگین شهر. از راست به چپ کارشناسان میراث فرهنگی مشگین شهر، آقایان سیاوش عبدالهی، مسعود ناقلی، نگارنده  و آقای اکبری راننده میراث فرهنگی

1-محوطه شیخ مدی: ساعت 37/12وارد محوطه شیخ مدی شدیم . این محوطه در 75 کیلومتری شمال مشگین شهر و در بخش مراد لو واقع شده است. فاصله این محوطه تا رودخانه قره سو 200متر است که سنگ نگاره ها در شرق آن واقع شده اند.

از فاصله ی دور یک تپه در جنوب شرق رودخانه مذکور به چشم می خورد که پوشیده از سنگ های گرد است ، وقتی کمی جلوتر برویم بر روی همین سنگ های گرد، نقش های متعددی را مشاهده خواهیم کرد که از زیبایی خاصی برخوردارند. طبق معمول اولین نقش هایی که هر بیننده ای می بیند، نقش های متعددی از بزکوهی است که بر روی سنگ های گرد بزرگ وکوچک حک شده اند، نقش هایی با طرح ها و مضامین یکنواخت در کل ایران و حتی بعضی کشورهای همسایه ایران!
 

تخته سنگی گرد که اطراف آن پر از نقوش بزکوهی است.محل: محوطه شیخ مدی مشگین شهر  عکاس:محمد ناصری فرد   تاریخ : بهار88

 

بیشترین نقش های تکراری همان طور که ذکر شد و انتظار می رفت بزهای کوهی با شاخ های پیچ خورده و سمبلیک بود (نماد آب خواهی، زایندگی و بار وری ). بر روی کلیه سنگ های گردی که ما موفق به دیدار از آنها شدیم بزهای کوهی با ابعاد و طرح های مختلف وجود داشت که با ضربه زدن های دقیق کوبشی(Pecking) حک شده (petroglyph) بودند که با توجه به قدمت و جهت بوم ها، دارای رنگ های مختلف بودند، نقش هایی که بر روی بوم های روبه جهت غرب و شمال غرب و حتی با شیب های تند بودند، رنگ های اغلب آنها تیره و هم رنگ بستر شده بود و نقش هایی که جهت آنها رو به سمت شرق و جنوب شرق بود، به رنگ‌های نخودی پر رنگ و کم رنگ در آمده بودند. هربیننده ای که ذهنیتی مسبوق به سابقه از موضوع نداشته باشد، نقش‌های سیاه شده را کهن تر می انگارند، در صورتی که همیشه این طور نیست. قبلاً در خصوص آنها توضیح مبسوط داده‌ایم. نقش های روی بسترهای صاف و مسطح آنقدرکم رنگ و فرسوده شده بودند که به سختی قابل تشخیص بودند.

 

 

یک بوم با نقوش بزکوهی با طرح ها و اندازه های مختلف که طی دوران مختلف حک شده اند و نقش یک انسان.   محل: محوطه شیخ مدی مشگین شهر  عکاس:محمد ناصری فرد   تاریخ : بهار88

 

بیش از 90 در صد نقش ها در این محوطه بزکوهی است و به طور موردی نقش هایی از انسان درحالت های شکار باکمان، سواره ، در حال اجرای رفتارهای موزون و جادوگرانه ، نمادهای استیلیزه شده بزکوهی و نشان های خط ایلامی و... به چشم می خورد.

تعداد تقریبی نقوش قابل مشاهده بیش ده ها مورد است. این محوطه در مقایسه با دیگر محوطه های منطقه از بیشترین آثار حکاکی برخوردار است. قدمت آنها با توجه به نمونه های مکشوفه در جمهوری آذربایجان (قوبستان) و دیگر نقاط ایران به هزاره‌های دوم تا پنجم قبل از میلاد متغیر است که جهت قطعیت باید از تکنولوژی طیف سنجی شتاب دهنده کمک بگیریم.

2- محوطه شهریری:

این محوطه در 35 کیلومتری جاده مشگین شهر به اردبیل و در شمال شرق مشگین شهر و یک کیلومتری روستای پیرازمیان واقع شده است.

این محوطه نیز درکنار رودخانه قره سو واقع است که بر روی سنگ های اطراف آن سنگ نگاره های متعددی با طرح و ابعاد مختلف حک شده است. کلیه نقوش به وجود آمده بر اثر ضربه زدن های منظم و دقیقی است که با سنگ های سخت، استخوان حیوانات و فلزات سخت به وجود آمده اند.

 

سنگ قبرهای کهن که برآنها نقش انسان هایی بدون دهان و موهای بلند و ظاهراً شمشیر.            محل: محوطه شهریری مشگین شهر  .  عکاس:محمد ناصری فرد  .  تاریخ : بهار88

نقش هایی از بزکوهی، انسان درحالت های مختلف و چندین نقش نامشخص دیگر قابل مشاهده اند، تعداد آنها محدود است . لازم به ذکر است که درنزدیکی های همین محوطه، سنگ قبرهایی با نقش هایی یک نواخت از چهره انسان هایی که دهان ندارند دیده می شود که از زیباترین آثار بجا مانده از اعصار کهن این سرزمین پر رمز و راز می باشند. ابعاد آنها از 2مترتا 40 سانتیمتر متغیر است و تعداد تقریبی آنها به بیش از یکصد مورد می رسد.

3- محوطه قره قلعه گللر محمدحسن:

این محوطه در بخش مرکزی و در14 کیلومتری ضلع غربی مشگین شهر واقع شده است. در این محوطه بر روی تخته سنگی بزرگ نقش‌هایی از بزکوهی، انسان و دیگر جانداران به چشم می خورد ، تعداد آنها کم تر از ده مورد است که دوره حکاکی آنها همگون دیگرمحوطه های مکشوفه در آن دیار است.

4- محوطه روستای ملالو:

این محوطه در بخش مراد لو و  در46 کیلومتری شمال مشگین شهر واقع است. بیش از ده ها مورد نقوش در آنجا کشف شده است که بیشترین نقوش بزکوهی است. دوره تاریخی آنها همگون با محوطه شیخ مدی است. لازم به ذکر است که بوم های سنگ نگاره های این محوطه هم، مانند محوطه ی شیخ مدی گرد هستند .

 

 یک بوم بانقوش بزکوهی و استیلیزه شده آنها ( یک نوع خط سطری).    محل: محوطه شیخ مدی  مشگین شهر.    عکاس:محمد ناصری فرد .  تاریخ : بهار88

5- محوطه روستای مشیران:

این محوطه جزو بخش مراد پور است و تقریباً در 70 کیلومتری شمال مشگین شهر واقع شده است. در کوه های نزدیک به رودخانه قره سو، بوم های صافی وجود دارد که طی دوره های طولانی بر آنها نقش آفرینی شده است، نقش هایی که هر کدام از آنها نمایانگر پیامی ژرف از زندگی انسان هایی از کهن ترین ادوار است.
بوم ها در اینجا بسیار صاف و صیقلی می باشند که بیشترین نقش های موجود بر آنها بزکوهی است. تنوع نقوش در آن کم است. از دامنه تا ارتفاع کوه های کم ارتفاع  نقش های بزکوهی وجود دارد.

 

                                            نقش یک بزکوهی باتکنیک هنری قوی و انتزاعی محل: محوطه شیخ مدی مشگین شهر  عکاس:محمد ناصری فرد   تاریخ : بهار88

 

این نقوش طی دوره های طولانی از هم حک شده اند، بعضی از آنها به سختی قابل مشاهده اند. تعداد تقریبی آنها بیش از ده‌ها مورد است که قدمت آنها از هزاره اول تا پنجم ق.م متفاوت است. بزرگترین آنها 18 سانتیمتر و کوچک ترین آنها به 4 سانتیمتر می رسد. عمق حکاکی های  مورد مشاهده از کمتر از1تا 3 میلیمتر متفاوت است.

 

 

یک بوم با نقش های فراوان وکهن. محل: محوطه روستای مشیران مشگین شهر   عکاس:محمد ناصری فرد   تاریخ : بهار88

درپایان جای دارد از همکاری خوب اداره میراث فرهنگی مشگین شهر، بویژه جناب آقای محرم جعفری رئیس اداره و کارشناسان محترم آن اداره آقایان سیاوش عبدالهی و مسعود ناقلی و راننده ی آن عزیزان جناب آقای میرصفر اکبری تشکر و قدر دانی خودمان را داشته باشیم.

با احترام- محمد ناصری فرد 28/3/88

 

 

 

 

 

سنگ نگاره های مشکین شهر 2

 

 

    -

مشکین شهریکی ازشهرهای استان اردبیل و جزء اقلیم کلی آذربایجان ایران است .
 سنگ نگاره های کشف شده ی آن دیار شباهت های بی تردیدی با نمونه سنگ نگاره های مکشوفه ی منطقه ی ارسباران درآذربایجان شرقی و همین طور مناطق سونگون، گغاما،  بویژه قوبستان در جمهوری آذربایجان دارد. سنگ نگاره های مناطق عمومی آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان شباهت های ظاهری بسیارقریب به هم دارند به طوری که گویی همه ی نقوش موجود در مناطق کلی آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان طی یک دوره و توسط یک هنرمند با یک سبک و طرح حکاکی شده اند، در صورتی که قدمت آنها براساس سال یابی نمونه های مشابه درجمهوری آذربایجان بین 4 تا 8 هزار سال است . نمونه های موجود درایران و قوبستان دقیقاً براساس یک فلسفه ی اعتقادی حک شده اند. بیشترین نقوش حکاکی شده بزکوهی است ، چرا بزکوهی ؟ چون و چرایی آن به ایران باستان برمی گردد که بزکوهی نمادی ازیک فرشته و برگرفته از اسطوره ی کهن است.

 

نقشه و موقعیت مشکین شهر در آذربایجان از سایت شهرستان مشکین شهر

 در مطالعاتی که آقای دکتر جلاالدین رفیع فر بر روی سنگ نگاره های ارسباران در آذربایجان شرقی انجام دادند،[1]نمونه های کشف شده درارسباران با نمونه های کشف شده در مشکین شهر بویژه در منطقه ی ارجق(ارشق) که دومحوطه ی مجزا و نزدیک به محوطه ی باستانی شهریری در سمت راست و چپ رودخانه ی قره سو  می باشند شباهت بسیار دارند.

این نمونه با نمونه های مکشوفه در نقاط دیگر آنقدر شبیه به یکدیگرند که به سختی از هم قابل تفکیک می باشند. ما اصطلاحاً آنها  را نمونه های مناطق عمومی آذربایجان ایران می گوییم، تا مقایسه ی آنها با کشورهای همسایه سهل تر باشد. طرح حکاکی ها با سنگ نگاره های کشور های :  پاکستان (گرام شال) ترکیه (یازیلی کایلی)، قزاقستان (تام گلی تاس و کول ژاباسی) ، ازبکستان (سارمیش)، قرقیزستان (چولپونانا ) ، افغانستان (هزارسم) ، جمهوری آذربایجان (قوبستان ) ، تاجیکستان ، ارمنستان (گغاما) مصر ، عراق و یمن،  همگونی ظاهری و حتی پیامی مشترک با تعدادی از کشوری مذکور دارند.  این،  نشان از گستره ی فرهنگی و تمدن مشابه و کهن در سر زمین های بسیار دور از هم دارد.

 

            با توجه به نمونه های مشابه سالیابی شده درارسباران و کشورهای همسایه که ذکر آنها رفت، قدمت بعضی ازآنها حداقل بین  5- 8 هزارسال ق.م. است که این قدمت با توجه به نمونه های سالیابی شده دراکثر کشورهای مذکور، بستر مناسبی جهت  رواج صنعت توریسم و اکوتوریسم در آن دیارمی تواند باشد. این دیار با توجه به ظرفیت های متنوع دیگر ، جایگاهی مناسب و رفیع جهت اشتغال زایی است . سنگ نگاره های مشکین شهر نیاز مند  پژوهش های  بیشتری است . جهت کشف نمونه های ارزنده ی دیگر، حفاظت ازآنها دربرابر سرمای شدید و افراد ناآگاه امری جدی محسوب می شود .     

http://www.cloob.com/club/post/showreplay/clubname/tangnaclub/topicid/2060427/postid/4716049

کشف سالن همایش عصر حجری در چین

بقایایی از بزرگترین خانه متعلق به عصر حجر در چین توسط باستان‌شناسان در استان شانکسی این کشور کشف شد.

این خانه پنج ضلعی که به گقته باستان‌شناسان ” سالنی شهری ” نام دارد متعلق به ۳ تا ۵ هزار سال پیش از میلاد مسیح بوده و در منطقه ژیاهی استان شانکسی شناسایی شده است.

زیربنای این خانه ۲۶۴ متر مربع بوده و طبق تخمین کارشناسان گنجایش حضور صدها نفر را نیز داشته است و از این رو باستان‌شناسان معتقدند از این خانه به عنوان سالن همایش استفاده می‌شده است.

ژانگ پنچنگ، ‌سرپرست تیم باستان‌شناسی گفت:‌ ۴ ستون چوبی بزرگ و ستون‌های دیگری که در امتداد دیوارها قرار داشتند این ساختمان را نگاه می‌داشتند.

به گفته وی دیوارهای چند لایه‌ای، سطح پوشیده از گچ و دیوار ضد حریقی به ضخامت ۱٫۸ متر این بنا را به شکل ویژه‌ای مستحکم ساخته بودند.

محققان معتقدند بنای دیگری نیز روی آن ایجاد شده بود که به مکانی دیگر انتقال یافت و ویران نشد از این رو در جستجوی شناسایی آن هستند.

تصاویری از گوشه کنار ایران زمین

ادامه نوشته

گنج های باستانی ایرانی مهمان موزه های غرب!

این پلاک به طول 49.5 و عرض 37.5 سانتی‌متر ساخته شده بین 1800 تا 1750 پیش از میلاد در بابل قدیم،نقش برجسته ی بانویی برهنه را نشان می دهد. این تندیس که در ابتدا به رنگسرخ بوده، کلاهی از نوع کلاه خدایان میانرودان به سر و میله ای همراه باحلقه ی عدالت در دست دارد. بالهای بلند و رنگارنگ او رو به پایین دارد کهنشانگر این است که او ایزدبانویی از جهان پایین است. پاهای او بهچنگالهایی شبیه به چنگالهای پرندگان شکاری، چون دو جغد کنارینش، منتهی میشود. پس زمینه ی این اثر رنگ سیاه داشته که ارتباط این ایزدبانو با شب رامی رساند.

این نقش برجسته می تواندخدای میانرودان ایشتار ایزدبانوی عشق جنسی و جنگ باشد. یا خواهر و رقیبایشتار، ارشکیگال که ایزدبانوی جهان پایین است همچنین ممکن است که لیلیتکتاب مقدس را به تصویر کشیده باشد. تصویر زیر بازسازی شده ی این پلاک به رنگهای اصلی را نشان می دهد. این اثر در موزه ی بریتانیا قرار دارد.

http://raeeka.wordpress.com/2009/08/10

بشقاب های دوره ی ایلخانی در موزه ی لوور(1)

در هنر دوره ی ایلخانی، نوع و موضوع نقشها و همچنین رنگ زمینه ی کار، یادآور هنر کشور چین به ویژه در دوره ی سلسله ی یوان است. ایلخانیان که مانند یوان ها ریشه ی مغول داشتند، در این دوره بر دنیای ایرانیان حکمرانی می کردند. این همریشگی با یوان ها توجیه گر تبادل هنری میان ایران و چین است.



این بشقاب ساخت اواخر سده ی سیزدهم یا اوایل سده ی چهاردهم میلادی است. این ظرف، به دلیل رنگ خاص آن که ناشی از به کار بردن سنگ لاجورد است، در گروه Lajvardina دسته بندی می شود .این رنگ آبی خاص بسیار متفاوت با رنگ آبی تیره ای است که در آن زمان اغلبدر این نوع ظروف لعاب دار استفاده می شده. مرکز نقش داخل بشقاب تک ماهی ایرا نشان می دهد که با دو دایره ی شش و ده تایی از ماهیها احاطه شده است.در زمینه ی اثر نقش هایی مانند خزه ی دریایی به همراه گلهایی نشان دادهشده گویی خزه ها در اثر حرکت ماهیها به حرکت در آمده اند.

در ساخت این ظرف از روش آتش کم (low-fire) استفاده شده که در ایران در دوره ی سلجوقی استفاده می شده. در این روش از آتشی با دمای کم حدود 750 درجه برای ثابت ساختن نقش سفالی که قبلا پخته شده و لعاب کاری شده استفاده می شود.



بشقابدیگری با نقش حوضچه ی ماهی. ساخت سده ی چهاردهم میلادی، روش به کار رفته:آتش کم. نقش حوضچه ی ماهی در فلز کاریهای ایران و همچنین مصر-سوریه به کارمی رفته.

زیباییاین اثر به دلیل دایره ی زیبایی است که سه ققنونس با دمهای کشیده ی خود بهدور حلقه ی مرکزی که از سه نیلوفر آبی تشکیل شده، ساخته اند. ایناثر به دلیل رنگ بلوطی آن (که پیش از آن در هنر اسلامی شناخته شده نبود) وهمچنین نقش ققنوس مسلما در دسته ی آثار سبک سلطان آباد قرار می گیرد. ورودنقش ققنوس به ایران پس از داد و ستد پارچه های ابریشمی چین که این نقش راداشتند آغازید. کهن ترین آثار با نقش ققنوس در ایران متعلق به دیواره های سرامیکی کاخهای تخت سلیمان ساخت 1280 میلادی است. از جمله نقشهای دیگری که از پارچه های چینی وارد هنر ایران شد می توان نقش نیلوفر آبی، ابرهای گردنده و همچنین نقش اژدها اشاره کرد.

اینبشقاب نمونه ای از هنر سلطان آباد شناخته می شود. این شهر به عنوان مرکز وریشه ی این نوع هنر در ایران شناخته می شود هرچند هیچ اثری از این دست درخود سلطان آباتد یافت نشده است.

بشقاب های دوره ی ایلخانی در موزه ی لوور(2)

ظرفی با نقش گنبد مانند، ساخت سده ی چهاردهم. زراندود شده.



بشقاب ساخت اواخر سده ی سیزدهم و اوایل سده ی چهاردهم میلادی



بشقاب با نقش مرغ ماهیخوار که از نقشهای چینی به حساب می آید. ساخت سده ی چهاردهم، سلطان آباد

http://raeeka.wordpress.com/2009/11/22/

تندیس مرمرین بدن برهنه ی یکی از ایزدبانوان میانرودان، دوره ی اشکانی

این تندیس که بلندی آن 24.8 سانتی متر است ساخت شهر حله در میانرودان (بین النهرین) در دوره ی اشکانیان است و اکنون در موزه ی لوور قرار دارد. جنس این تندیس از مرمر است و در تزیینات آن از طلا و یاقوت سرخ استفاده شده است. این تندیس در سال 1862 به وسیله ی سفیر فرانسه در عراق کشف شد.محل کشف این اثر یک مقبره ی خانوادگی شامل پنج قبر بوده و این مجسمه دردرون یک تابوت چوبی و بالای سر مرده قرار داده شده بوده. این اثر بدنبرهنه ی زنی را نشان می دهد که دست راست او در کنار بدنش قرار دارد و دستچپش را به سوی بالا خم کرده است. چشمانش با یاقوت سرخ ساخته شده و گردنبندی از طلا به گردن و گوشواره ای طلایی به گوش دارد.بازوی تندیس از چند قطعه ساخته شده که این قطعات با سیم هایی که در ابتدابی شک از جنس طلا بوده اند به هم وصل شده اند.  مجسمه دارای لبی کوچک،سینه هایی زیبا، کمری باریک و رانهای منحنی شکل است و در بخش ناف نیز ازیک یاقوت قرمز استفاده شده است.

آثارهنری دوره ی اشکانیان، که فرمانروایی آنها از فلات ایران آغاز و درمیانرودان ادامه می یافت، ترکیبی از هر دو تمدن یونان و میانرودان را درخود داراست. اگر چه ساختار کلی این تندیس نیز متاثر از هنر یونان است،ویژگی استفاده ی همزمان از مواد مختلف در ساخت مجسمه، در یونان وجود نداردو به میانرودان اختصاص دارد. این تندیس ایشتار ایزدبانوی بابل که خدای تمابلات جنسی و جنگ است را به تصویر کشیده است.


http://raeeka.wordpress.com/2009/11/23/

گورستان عصر آهن تبریز

 

محوطه باستانی مسجد کبود واقع در شمال شرق بنای مسجد کبود تبریز است. طول (شرقی- غربی) این محوطه 276 متر و عرض (شمالی- جنوبی) آن بطور متوسط 102 متر و مساحت آن 28290 مترمربع (حدود 3 هکتار) می باشد. این محوطه طی خاکبرداری های سال 1376 بوسیله شرکتهای طرف قرارداد شهرداری تبریز شکل گرفته و طی همان سال با شناسائی آثار گورستان هزاره اول ق.م و پس از بازدیدها، گمانه زنی ها و کاوش به عنوان یک محوطه باستانی دارای آثار بویژه دوره آهن با شاخص اسکلتهایی مدفون همراه با سفالهای خاکستری و در مواردی نخودی و قرمز و اشیای فلزی شناخته شده است.

در شهریورماه 1377 طی بازدیدی که توسط آقای نصرت ا... معتمدی کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور، از محوطه بعمل آمد نشانه هایی از آثار هزاره اول ق.م مشاهده گردید و به پژوهشکده باستان شناسی گزارش شد. پس از آن میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در فاصله 80 متری شرق بنای مسجد کبود گمانه ای حفر کرده و وجود تدفین متعلق به هزاره اول ق.م آشکارگردید. در اردیبهشت و خرداد 1378 هیاتی به سرپرستی آقای معتمدی برای کاوش در محوطه مسجد کبود به تبریز اعزام شد. طی فصل اول کاوش، تعداد 38 گور، کاوش شد و یکی از گورها که دارای 2 اسکلت (زن و مرد) به همراه اشیاء تدفینی بود، بلوک برداری شده و به موزه ملی آذربایجان انتقال یافت. پس از اتمام فعالیتهای این هیات، سازمان میراث فرهنگی آذربایجان شرقی اقدام به تهیه نقشه از محوطه و آثار آن نمود و طی اواخر سال 1378 نمایشگاهی از آثار بدست آمده از کاوش یاد شده در موزه آذربایجان برگزارشد.

مراحل بعدی کاوش و حفاظت مقدماتی طی سالهای 1382-1379 به سرپرستی آقای دکتر علیرضا هژبری نوبری انجام یافت که بنابر نتایج کاوش، آثاری متعلق به گورستان عصر آهن و آثار پراکنده کف های استقراری احتمالا فصلی و چندین متر لایه های بالایی روی آثار عصر آهن، رسوبات طبیعی و آثار مضطرب دوره اسلامی مشاهده گردید. با توجه به موقعیت استراتژیک محوطه مسجد کبود و واقع شدن آن در میان شهر، همجواری آن با مسجد کبود و نزدیکی به موزه آذربایجان، احداث موزه باز و حفظ آثار در جای خود، امری الزامی می نمود. لذا انجام عملیات ساماندهی و تجهیز محوطه به منظور آماده سازی برای بازدید عموم از تاریخ 17/12/1385 از سوی سازمان میراث فرهنگی تبریز اقدام گردید.

کلیه عملیات در سه فاز به ترتیب زیر انجام گرفت:
الف) فاز اول، عملیات حفظ و مرمت اسکلتها
ب) فاز دوم، ساماندهی موزه اصلی
ج) فاز سوم ساماندهی محوطه بیرونی موزه

ارک علیشاه تبریز

نمای شهر تبریز از بالای ارک علیشاه

 

تبریز (علی‌شاه) یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی کشور و نماد شهر تبریز است. بنای ارک علیشاه تبریز، که مصلای جدید این شهر در جوار آن ساخته می‌شود، در سال 724 هجری قمری توسط تاج‌الدین علیشاه پس‌از 13 سال ممارست احداث شده است. این بنا ارتفاعی در حدود 36 متر دارد.این ارگ در مرکز شهر تبریز، در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار دارد .ارگ تبریز توسط خواجه تاج‌الدین علی‌شاه بنا شده‌است. این بنا براثر زمین‌لرزه و گذر زمان تا حدودی تخریب شده‌است. در محوطهٔ ارگ، آثار تاریخی ارزشمندی همچون «مدرسهٔ نجات» که به‌عنوان یکی از نخستین مدارس ایران به‌شمار می‌رفت و نیز «سالن تئاتر شیر و خورشید» قرار داشت که پس از شروع برنامهٔ تخریب و تبدیل ارگ تبریز به مصلای بزگ تبریز از سال ۱۳۶۰ و در زمان امامت جمعهٔ آیت‌الله ملکوتی، بخش اعظمی از ارگ توسط جهاد سازندگی با بولدوزر و مواد منفجره تخریب شده‌است.

ارگ تبریز و محوطهٔ باستانی آن در ۱۵ دی ۱۳۱۰ خورشیدی به شمارهٔ ۱۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به‌ثبت رسیده‌است و نقشهٔ حریم استحفاظی قانونی و ظوابط حفاظتی آن در نشست ۲۹ خرداد ۱۳۵۷ شورای حفاظت آثار تاریخی ادارهٔ کل حفاظت آثار تاریخی مشخص و مورد تأیید اعضا قرار گرفته‌است.امروزه تنها بخشی از دیوارهای عظیم و محراب بسیار بلند شبستان جنوبی این مسجد برجای مانده‌است که خود موید شکوه و آبادانی آن در گذشته‌است.

در سال 1387 و در زمان استانداری معمارزاده، بعد از اعتراضات مردم و حساس شدن مطبوعات نسبت  به وضعیت تخریب و نابودی ارک علیشاه تبریز توافق سه جانبه ای بین "استانداری آذربایجان شرقی، شهرداری تبریز و بنیاد مصلی تبریز" حاصل شده و قرار می شود که بعد از افتتاح مصلی جدید تبریز که    به صورت غیر قانونی در حریم ارک علیشاه تبریز ساخته شده است، اطراف بنای ارک باز شده و ساختمانهای واقع درحریم قانونی آن توسط شهرداری و با بودجه بنیاد مصلی خریداری شده و در آن  پارک بزرگی که متناسب با عظمت ارک باشد و در آن بهترین امکانات تفریحی و فضای سبز مدرن و به روز و روشنایی متناسب با بافت تاریخی آن محل ایجاد شود.این طرح هرچند که به معنای مشروعیت دادن به ساخته شدن غیر قانونی مصلی جدید در مکان حریم ارک علیشاه تلقی    می شد، ولی چون در این برنامه تضمین شده بود که بقیه حریم ارک باز گشایی شده و در اختیار    بنای ارک علیشاه قرار گیرد، موجب رضایت نسبی مردم و دوستداران میراث فرهنگی آذربایجان را    سبب گشته و امید به حفاظت از باقیمانده بنای ارک و زیبا سازی این اثر را در اذهان مردم زنده نگه   می داشت.

ولی با گذشت زمان کم کم این طرح که از همان آغاز نیز تردیدیهای در مورد واقعی بودن آن مطرح     گشته بود فراموش گشته و به بایگانی سپرده شد. تا اینکه در پاییز 87 مصلی جدید تبریز افتتاح گشته    و زمان عمل به وعده ها فرا رسد و مردم منتظر تخریب ساختمان مصلی قدیم و پیوستن آن به حریم قانونی پارک ارک شدند. ولی در زمستان سال  87 و با اعلام ساخت بنای کتابخانه و آمفی تئاتر مصلی جدید در محل مصلی قدیم و اختصاص محل مغازه های خریداری شده در سمت جنوب حریم قانونی ارک علیشاه (که قرار بود به پارک تبدیل شود) به بنیاد مصلی،تمامی امید ها به حفاظت از باقیمانده ارک علیشاه بر باد رفته و پروژه نابود ساختن میراث فرهنگی آذربایجان توسط ارگانهای مختلف و با راهنمایی  و نظرات کارشناسی سازمان میراث فرهنگی دوباره در ذهن مردم شکل یافت. 

ارگ قدیم بم

مهمترین وتنها ترین آثارباستانی بم ارگ قدیم است که قدمت آن به 2500 سال پیش می رسد .ارگ تنها از خشت و گل بنا شده است و سالها است که پا بر جا مانده است و باعث سرافرای و سربلندی بم شده است .ارگ در قسمت شمال شرقی بم قرار دارد و در اطراف آن نخلستان ها قرار دارند که آن را زیباتر نشان میدهد و چشم هر بیننده ای را به خود جذب میکند . وقتی که از دروازه ی ارگ عبور میکنیم یک راهروی طولانی وجود دارد که در سمت راست ,شهر قدیم بم است و اگر کسی می خواست حاکم را ببیند می بایست از هفت خان رستم عبور کند.بلند ترین قسمت ارگ جایی است به نام کلاه فرنگی که از فاصله دور میتوان آن را دید و اگر بر بلندای آن بایستیم میتوان تمامی بم را تماشا کرد که چیزی جز نخلستان های سر به فلک کشیده چیزی نمایان نیست که هرساله جهان گردان زیادی از سراسر دنیا از ارگ باز دید میکنند .

در داخل ارگ زیارتگاهی به نام چاه صاحب الزمان (عج) وجود دارد که مردم در روزهای دوشنبه و جمعه برای زیارت به آنجا می روند ,یکی دیگر از جاهای دیدنی در داخل ارگ ,اتاقی به نام چهار فصل است که در منطقه حاکم نشین وجود دارد ,این اتاقها در چهار فصل سال هوایی دل انگیز و بهاریدارد.ولی در حال حاضرارگ به کوهی از خاک تبدیل شده است و تلاش می کنیم که دوباره آن را محکم و مقاوم تر از قبل بسازیم.

قبری با قدمت ۲۷۰۰ سال

قبری با قدمت ۲۷۰۰ سال که متعلق به فرد ۵۰ ساله‌ای است، در مکزیک کشف شد

 

باستان‌شناسان اعلام کردند که در جنوب مکزیک قبری را که ۲هزار و ۷۰۰ سال قدمت دارد را پیدا کرده‌اند.

باستان‌شناسان با توجه به چیزهایی که در این قبر پیدا کرده‌اند؛ معتقدند این قبر متعلق به یکی از مقامات و افراد بزرگ آن زمان بوده است.

این قبر متعلق به فردی ۵۰ ساله است که باستان‌شناسان علاوه بر جنازه در این قبر گردنبد، بشقاب‌های سفالی و برخی چیزهای دیگر را کشف کرده‌اند.

امیلی گالاگا باستان‌شناس گفت: اطلاعاتی که از این قبر به دست آورده‌ایم نشان می‌دهد که این قبر برای بین سال‌های ۵۰۰ تا ۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بوده است.

وی افزود: کشف این قبر نشان می‌دهد که قبرهای اولیه در منطقه مکزیک با چوب ساخته می‌شدند و به شکل خرم بودند

منبع :http://www.cloob.com/club/post/showreplay/clubname/parsian/topicid/2182301/postid/1291856/redirectkey/5bfcda088ec2866945dd17c14a78f9a252657eb8

بیستون مشهورترین کتیبه میخی جهان

بیستون از مشهورترین کتیبه‌های میخی جهان است. مهمترین سند تاریخی زمان داریوش است که شرح وقایع را از زبان او می‌گوید و تقریباً بدون هیچ تحریفی به‌دست ما رسیده است.
طولانی‌ترین کتیبه فارسی باستان است که براساس آن وسعت جغرافیائی ایران زمان داریوش، نام قدیمی مکان‌های جغرافیائی کنونی، ماه‌ها، اشخاص و اقوام همسایه ایران را در آن زمان می‌توانیم بشناسیم.
هم‌چنین این کتیبه نشان می‌دهد که هخامنشیان تاریخ‌گذاری خاص خود را داشته‌اند و زبان فارسی باستان تقریباً یک زبان محلی است که فقط در این دوره تکلم می‌شده است. بیشترین کمک را به رمزگشائی فارسی باستان و خطوط میخی کرده است.

● خطوط
در زیر نقش‌ها خطوط فارسی باستان در ۴۱۴ سطر در ۵ ستون به طول ۲۳/۹ و عرض و یا ارتفاع ۶۳/۳ متر قرار دارد. در دست راست کنار نقش یک بخش کتیبه ایلامی به طول ۶۰/۵ متر و عرض و یا ارتفاع ۷۰/۳ متر قرار دارد و بقیه این کتیبه در سمت چپ در امتداد خطوط فارس باستان به طول ۶۷/۵ و عرض ۶۳/۳ متر و کلاً ۵۹۳ سطر در هشت ستون قرار دارد.
کتیبه اکدی (بابلی) در قسمت بالای کتیبه سمت چپ ایلامی قرار دارد. با طول یا ارتفاع چهار متر (۴) و عرض از قسمت بالا ۲/۵۲ و در قسمت پائین ۳۱/۲ این کتیبه به شکل ذوزنقه و در ۱۱۲ سطر مجموع خطوط و نقوش برابر ۱۲۰ متر مربع است.

● غار مرآفتاو
این غار در نزدیکی غار مر تاریک واقع شده ۲۶ متر عمق دارد و دهانه آن به سمت شمال شرقی است. دهانه غار حدود شش متر ارتفاع دارد و به‌تدریج از ارتفاع آن کاسته می‌شود تا جائی در انتهای آن به دو متر می‌رسد. دالان اصلی حدود ۱۶۰ متر مربع مساحت دارد و در بیشتر قسمت‌های آن کف سنگی غار دیده می‌شود. یک پشته استالاگمیتی در انتهای غار دیده می‌شود که دالان اصلی را از بخش انتهائی جدا می‌کند. دو دهلیز کم عرض در پائین لین پشته وجود دارد که تنها راه‌های بخش انتهائی غار است بخش انتهائی حدود ۱۸ متر عمق و حدود ۶۰ متر مربع مساحت دارد و ارتفاع سقف آن کمتر از یک متر است.

● غار مر تاریک
این غار در حد فاصل دامنه و دیواره‌ای مرتفع واقع شده و مشرف بر یک سکوی طبیعی است. دهانه غار در ارتفاع سه متری دیواره واقع شده است. بخشی از این دیواره در حد فاصل دهانه غار و سکوی سنگی بر اثر بالا و پائین رفتن‌های متوالی در اعصار گذشته سائیده و صیقلی شده است و در جای جای آن شکاف‌های سائیده‌ای دیده می‌شود که جهت صعود به غار استفاده می‌شده است. غار ۲۵ متر عمق و حدود ۸۰ متر مربع مساحت دارد و به‌صورت دالانی عمیق و کم عرض است که در انتها به محوطه نسبتاً بازتری ختم می‌شود. سقف غار از ابتدا تا انتهای دالان بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. دهانه غار به سمت شرق است و به همین دلیل طی روز تا عمق چند متری در معرض روشنائی و گرمای آفتاب قرار می‌گیرد. محور اصلی غار در عمق چند متری با زاویه تقریباً ۹۰ درجه به سمت راست منحرف می‌شود.

● مشخصات ظاهر کتیبه بیستون
این کتیبه یکی از معروف‌ترین و مشهورترین سندهای تاریخی جهان است زیرا نوشته به خط میخی در زمان هخامنشیان است. مجموعاً سطحی را که این کتیبه در بر گرفته به طول ۵/۲۰ متر و عرض ۸۰/۷ متر است. کتیبه را در دو بخش مورد بررسی قرار می‌دهیم.

● نقوش
نقش‌های این اثر تاریخی بر سطحی به طول ۶متر و عرض یا ارتفاع ۳متر و ۲۰سانتی‌متر حجاری شده است و شامل تصویر داریوش و کماندار نیزه‌دار شاهی و ۱۰ تن شورشگر است که یک تن در زیر پای داریوش و ۹ تن دست بست در مقابل او قرار دارند و سرهایشان به‌جز نفر اول به وسیله طنابی به‌هم وصل شده است و هر کدام لباس مخصوص کشور خود را بر تن دارند که آنها را از دیگری متمایز می‌سازد و بر بالای سر هر کدام نوشته‌ای است که نام شورشگر و محل شورش را معلوم می‌کند اندازه قد هشت تن از آنان ۱۲۶ سانتی‌متر و آخرین نفر که سکونخا نام دارد با کلاهش ۱۷۸ سانتی‌متر نشان داده شده. پای چپ و کمان او که در دست چپش قرار دارد. بر بدن پادشاه به نشانه پرستش به‌سوی فروهر بلند شده است.
فروهر نماد اهورا مزدا روبه‌روی پادشاه قرار دارد و حلقه‌ای در دست چپ گرفته و دست راست خود را مانند پادشاه بلند کرده است که این حرکت ظاهراً علامت دعای خیر است. یک ستاره هشت پر درون دایره بالای کلاه تقریباً استوانه‌ای شکل فروهر قرار دارد همین نقش هم تاج کنگره‌دار زیبائی که بر سر داریوش است. پشت سر داریوش کماندار و نیزه‌دار شاهی ایستاده‌اند. شاه و افسرانش یک‌نوع لباس بلند پارسی در بر و کفش سه‌بندی مشابهی به پا دارند.
ولی سربندی که بر سر افسران است از لحاظ تزئین با تاج داریوش تفاوت دارد.
ریش مستطیل شکل شاه نیز از ریش کوتاه سایرین متمایز است یعنی از تکه سنگ جداگانه‌ای ساخته شده و سپس با مهارت بسیار به چهره داریوش متصل شده است. در هر دو مچ فروهر، شاه و دو افسرش دستبند دیده می‌شود. این دقت و ظرافت در تیردان. بند آن منگوله‌های متصل به نیزه ریش و سربند افسران شاهی هم به کار رفته است. گئوماتا تنها اسیری است که کفش بندی به پا دارد و بقیه اسیران پابرهنه هستند. بر سطح حجاری شده ۱۱ کتیبه نقش شده است. در برابر داریوش ۹ تن شورشگران تابعه که دستشان از پشت بسته شده و به گردن‌هایشان طنابی کشیده‌اند، ایستاده‌اند. در بالای سر هر یک از اسیران و در زیر تنه گئومات مغ و بر روی دامن جامه اسیر سوم نام پادشاه شورشگر که نقش او نیز آمده و جائی که در آن‌جا شورش آغاز شده در لوحه‌ها یک نقطه یادآوری شده است.
آخرین نفر ایستاده سکونخای Skunkha سکائی Scythian است که از کلاه نوک تیز بلندش شناخته می‌شود. نقش سکونخای پس از فتح سکائیه به این نقش و کتیبه اضافه شده است و برای اضافه کردن نقش این یاغی مقداری از نسخه ایلامی کتیبه بیستون را محو کرده‌اند. نقش داریوش در کوه بیستون چون دیگر نقوش عهد هخامنشی در برابر اسیران درشت‌تر و بلندتر و اسیران با قامتی کوتاه‌ نقش شده‌اند. بلندی قامت داریوش در این نقش ۱۷۸ سانتی‌متر و دو نفر همراهان او که پشت سرش ایستاده‌اند ۱۴۰ سانتی‌متر است. بلندی قامت اسیران به استثنای سکونخای ۱۰۵ سانتی‌متر است. به‌طور کلی حجاری بیستون از نظر تدوین و ترکیب اجزا نقش آنوبانی پادشاه لولوبی در سر پل ذهاب و نقش نارام‌سین پادشاه اکد را در کردستان عراق در میزان گسترده‌تر تکرار می‌کند.

● تندیس هرکول
در بهمن ماه سال ۱۳۲۷ هنگامی که کارگران شرکت شوسه برای احداث راه جدید همدان به کرمانشاه در دامنه کوه بیستون مشغول خاکبرداری و خروج سنگ از پای کوه و تسطیح جاده بودند به تندیس نسبتاً بزرگی برخورد می‌کنند که قسمتی از شانه آن از زیر خاک نمایان گردیده بود. در دوران پارتی و رثرغنه یکی از محبوب‌ترین خدایان بود که اغلب به‌صورت پیکره‌های گلی و سنگی نشان داده شده است. یک نمونه از این دست پیکره هرکول و رثرغنه است که کنار شاهراه شرقی ـ غربی جاده بزرگ ابریشم یا جاده بزرگ خراسان در بیستون نزدیک کرمانشاه از سنگ تراشیده شده است. هرکول به‌صورت شخصی نیرومند کاملاً عریان با موی و ریش مجعد در حال استراحت بر روی پوست شیری نشان می‌دهد که بر سکوی به طول ۲۰/۲ متر به پهلوی چپ به‌طور نیم‌خیز به آرنج تکیه کرده و در دست چپ پیاله‌ای دارد که تا نزدیک صورت نگه داشته است و نیز دست راستش بر روی پای راست قرار گرفته و پای چپ را تکیه‌گاه پای دیگر کرده است. سر تندیس که در قدیم از بدن آن جدا شده بود. قبل از خاکبرداری به‌دست سرپرست راه شوسه پیدا شد. طول تندیس ۴۷/۱ متر که به‌طور برجسته از سنگ کوه تراشیده شده و از طرف پشت به کوه متصل است. در عقب تندیس نقوش و کتیبه‌ای به زبان یونانی قدیم بر روی سنگ نقش شده است. نقوش آن شامل درخت زیتونی است که از شاخه آن کماندان و تیردانی آویزان شده است. در کنار این درخت گرز مخروطی شکل گره‌داری حجاری شده که برجستگی آن نسبت به سایر نقوش بیشتر است. کتیبه به خط یونانی قدیم در هفت سطر بر روی لوحی به ابعاد ۳۴٭۳۳ سانتی‌متر نوشته شده که نمای آن به شکل معابد یونانی ساخته شده است. اگر آن را با مبدأ تاریخی سلوکی که ۳۱۲ ق.م است بسنجیم سال ۱۴۸ ق.م به‌دست می‌آید. چون که تاریخ ساخت تندیس سال ۱۵۳ ق.م تعیین می‌شود. این تاریخ با اواسط سلطنت مهرداد اول اشکانی (اشک نهم ۱۷۴ـ۱۳۶ ق.م) مطابق است. در زیر تنه هرکول نقش شیری دیده می‌شود که در ازاء آن از سر تا دم ۲۰۰ سانتی‌متر و بلندی دم آن ۱۱۴ سانتی‌متر است.

● کاخ نیمه‌تمام ساسانی و بقایای کاروانسرای ایلخانی
در نطقه تاریخی بیستون در حد فاصل کاروانسرای صفوی و حاشیه چشمه آب سراب بیستون بنای کاوش شده‌ای که به بنای ساسانی و ایلخانی نسبت داده شده است.
شالوده این بنا نیمه‌تمام با ابعاد ۷۵/۸۳۱۳۹ متر در دوران ساسانی حکومت خسروپرویز نهاد شده است. این بنا به دلایل مختلف به پایان نرسیده و در همان مراحل اولیه کار ساخت و ساز آن متوقف مانده است این بنا تا دوره ایلخانی متروک بوده است. متأسفانه مدارکی وجود ندارد که این بنا قبل از دوره ایلخانی چه کاربردی داشته و آیا استفاده شده یا نه.
آلمانی‌ها پس از کاوش در این منطقه حدس زده‌اند که این بنا به اوایل دوره اسلام برمی‌گردد و گفته‌اند که این بنا در دوره آل بویه یک پست دفاعی بوده اما با شواهد و مدارکی که از اطراف و اکناف این بنا یافت شده و با توجه به اثرهای دیگران این منطقه به احتمال زیاد این بنا ساسانی بوده است.
این بنا با استفاده از دیوارهای سنگی بنای ساسانی و با استفاده از آجر چیدن آنها روی سنگ‌های ساسانی در دوره ایلخانی تبدیل به یک کاروانسرا شده و در این دوره تکمیل گردیده است. به علت ریختن سقف‌های آجری اتاق‌ها گمان می‌رود واقعه غیرمترقبه‌ای از جمله زلزله در آن زمان اتفاق افتاده است.
بعد از ریختن سقف‌های آجری اتاق‌ها در دوره ایلخانی ساخت و سازهای ضعیفی که پی‌ها و دیوارهای آنها با سنگ‌های لاشه و ملاط‌ گل و چینه ساخته شده‌اند تنوری‌های متعددی در عمق‌های مختلف به چشم می‌خورند. این تنورها احتمالاً مربوط به دوره تیموری است.
بعد از خرابی‌ کاروانسرای ایلخانی ساخت و سازهای سنگ‌های لاشه و ملاط گل به‌صورتی غیرماهرانه در دوره تیموری انجام گرفته است و سازه‌هائی در دوره قاجار و پهلوی از قبیل چاه و راه آب و ساخت دهکده بر روی بنا در آن محل انجام گرفته است. دور تا دور این بنا حصاری مستحکم با سنگ‌های تراش خورده بزرگ به‌صورت خشکه چین (قسمت بیرونی دیوار) و قسمت داخلی دیوار با لاشه سنگی و ملاط گچ نیم‌کوب پوشانده شده است. ضخامت این دیواره‌ها حدود ۲۴۰ سانتی‌متر است و کل دیوارهای بنا ضخامتی حدود ۱۲۰ـ۲۴۰ سانتی‌متر دارد. دور تا دور این بنا نیز اتاق‌هائی ساخته شده است.
طول اتاق‌ها حدود ۴۰/۶ متر و عرض آنها ۲۸۰ سانتی‌متر است. در دیوارهای اتاق‌ها هیچ‌گونه روزنه یا پنجره یا نورگیری وجود ندارد.
شاید در بالای سقف نورگیر وجود داشته باشد. در این بنا راه‌پله‌هائی با پاگرد به طرف بالا و پائین نیز تعبیه شده و اتاق‌های آن دارای ورودی است.
در این بنا مانند ساخت بناهای دیگر ساسانی به روی سنگ‌های تراش خورده امضاء حجاران آن زمان دیده می‌شود.
تقریباً در قسمت شرق بنا و در داخل بنا خرابه‌ای از یک مسجد ایلخانی و محراب آن نیز وجود دارد که بعد از چند حفاری آن را مرتب کرده‌اند که متأسفانه مرمت کاملاً اشتباهی از لحاظ ساختار بنا است.
در داخل بنا برای اتاق‌ها راهروهائی نیز وجود دارد که ورودی هر راهرو با طاق آجری آن شناسائی می‌شود در حال حاضر از این بنا مخروبه‌ای بیش نمانده و حتی هنوز قسمتی از بنا حفاری نگردیده است.

کشف مجموعه‌ عظیمی از یافته‌های باستانی در مصر

 

سکه‌های کشف شده تصویری از سر خدای مشترک مصر و یونان، آمون یا زئوس را در کنار یک عقاب نشان می‌دادند که در اطراف آن دو کلمه بطلمیوس و شاه به زبان یونانی نوشته شده بود...
به گزارش میراث آریا، مجموعه‌ای از سکه‌های مصر باستان، اشیا مربوط به امپراتوری عثمانی و اسکلت فسیل شده نهنگ به تازگی در کاوش‌های باستان‌شناسان در شمال دریاچه قارون در منطقه فیوم مصر کشف شد.

زاهی هواس، رئیس شواری عالی عتیقه جات مصر گفت:‌ 383 سکه باستانی از جنس برنز و به وزن 32 گرم ضرب شده با نام بطلمیوس سوم به همراه سه دست بند از پوست تخم شتر مرغ متعلق به هزاره چهارم قبل از میلاد به همراه خط چشم‌هایی متعلق به دوره عثمانی در کنار فسیل نهنگی متعلق به 42 میلیون سال پیش به صورت جدا از هم در نواحی مختلف این منطقه کشف شد.

در این میان به گزارش خبرگذاری‌های آسیشیتد پرس و تایندیان، سکه‌های کشف شده تصویری از سر خدای مشترک مصر و یونان، آمون یا زئوس را در کنار یک عقاب نشان می‌دادند که در اطراف آن دو کلمه بطلمیوس و شاه به زبان یونانی نوشته شده بود.

سلسله بطلمیوسی که ازخاندان یونانی حاکم بر مصر بوده و کلئوپاترا نیز از این خاندان محسوب می‌شود پس از اسکندر مقدونی تا زمان حمله رومی‌ها به مصر در فاصله سال‌های 330 تا 30 پیش از میلاد به مدت 300 سال بر مصر حکومت می‌کردند

 

گردآوری:گروه فرهنگ وهنر سیمرغ

www.seemorgh.com/culture

منبع: chtn.ir